Семинар буғдой занг касалликларини янада самарали бошқариш бўйича миллий салоҳиятни мустаҳкамлаш ва минтақавий ҳамкорликни ривожлантириш мақсадида ўсимликларни ҳимоя қилиш, наслчилик, уруғчилик билан шуғулланувчи ҳукумат вакиллари, тадқиқотчилар ва қишлоқ хўжалиги соҳасидаги асосий манфаатдор томонлар бирлаштирди.
Буғдой занг касаллиги Ўрта Осиё ва Кавказда буғдой экинлари учун жиддий трансчегаравий таҳдид ҳисобланади.
Ҳаво-ташувчи табиати туфайли бу патогенлар осонгина чегаралар орқали тарқалиб, минтақада озиқ-овқат хавфсизлиги ва қишлоқ хўжалиги барқарорлигига таҳдид солади. Бу муаммони ҳал қилиш мақсадида Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО) буғдой зангига қарши курашда минтақавий кучларни бирлаштириш мақсадида Озарбайжон, Қозоғистон, Қирғизистон, Ўзбекистон, Тожикистон, Туркманистон ва Туркияда “CАC-Руст” лойиҳасини (CП/СЕC/016/ТУР) амалга оширмоқда.
ФАО-Туркия ҳамкорлик дастури кўмагида CАC-Руст лойиҳаси буғдой занг касаллигининг олдини олиш ва бошқариш самарадорлигини ошириш учун миллий салоҳиятни мустаҳкамлаш ва минтақавий ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган. ФАО ва унинг лойиҳа ҳамкорлари мониторинг, ўқитиш, зангга чидамли навларни кўпайтириш ва мувофиқ дастурни ишлаб чиқиш орқали буғдой етиштириш тизимини янада мустаҳкам ва барқарор яратиш устида иш олиб бормоқда.
Лойиҳа фаолияти доирасида ФАО Ўзбекистоннинг Тошкент шаҳрида буғдой занг касаллигининг олдини олиш ва унга қарши курашга миллий тайёргарликни кучайтириш мақсадида семинар ташкил қилди. Унда турли манфаатдор томонлар, жумладан, ўсимликларни ҳимоя қилиш, наслчилик, уруғчилик ва илмий тадқиқотлар билан шуғулланувчи миллий тузилмалар вакиллари билан музокаралар ўтказилди. Шунингдек, тадбир давомида занг касалликларининг олдини олиш ва назорат қилиш бўйича Миллий стратегия ва ҳаракатлар режасини тайёрлаш учун муҳим маълумотлар тақдим этилди. Қолаверса, семинарда буғдой зангига қарши кураш бўйича миллий тадқиқотчилар ва халқаро илмий ҳамжамият ўртасида алоқалар йўлга қўйилиб, буғдойнинг зангга чидамли навларини етиштиришда ҳамкорлик қилиш имкониятлари белгиланди.
Семинарни ФАО ваколатхонасининг Ўзбекистондаги вакили ўринбосари Шерзод Умаров, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази директори Шуҳрат Отажонов, Ўзбекистон Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Дон ва дуккакли экинлар бўлими бошлиғи Абдулла Мансуров, Ўсимликлар генетиc ресурслари илмий-тадқиқот институти директори Зафаржон Зияевнинг чиқишлари билан бошланди. Уларнинг барчасида буғдой занг касалликлари бутун Ўрта Осиё ва Кавказ минтақаси каби мамлакат учун хавф туғдираётгани алоҳида таъкидланди.
Туркияда буғдой зангига қарши тадқиқотлар ва фитосанитария тизими ишлари ҳақида тегишли равишда Туркия Республикаси Қишлоқ ва ўрмон хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалиги тадқиқотлари ва сиёсати бош бошқармаси бўлим бошлиғи Суат Каймак ва қишлоқ хўжалиги озиқ-овқат назорати бош бошқармаси муҳандиси Меҳмет Демир томонидан батафсил маʼлумот берилди. Лойиҳанинг техник раҳбари Фазил Душунчели томонидан сўнгги фаолият ва эришилган ютуқлар ҳақидаги тақдимотдан сўнг миллий экспертлар томонидан тадқиқот, мониторинг, навларни рўйхатга олиш ва уруғчилик каби бир қатор муҳим мавзулар бўйича кейинги тақдимот ва музокаралар ўтказилди.
Семинарда буғдойнинг занг касалликларига чидамли навларини яратишда селексия усуллари бўйича ҳам ўқув машғулотлари ўтказилди. Шу мақсадда лойиҳанинг регионал маслаҳатчиси Маҳбубжон Раҳматов ва Туркия Халқаро маккажўхори ва буғдойни такомиллаштириш маркази (CИММАДЙТ) вакили Эмраҳ Коч Туркия Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, CИММАДЙТ ҳамда ИCАРДА билан ҳамкорликда амалга оширилаётган кузги буғдойни такомиллаштириш дастури доирасида қўлланиладиган наслчилик усуллари ҳақида тақдимот қилдилар.
Ҳукумат вакиллари, тадқиқотчилар ва қишлоқ хўжалигининг асосий манфаатдор томонларини бирлаштирган семинар Ўзбекистонда буғдой зангининг олдини олиш ва унга қарши курашиш бўйича мустаҳкам, далилларга асосланган Миллий стратегия ва Ҳаракатлар режасини ишлаб чиқишда муҳим қадам бўлди.
ФАО-Туркия ҳамкорлик дастури ҳақида
Дастурнинг мақсадлари Озарбайжон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркия, Туркманистон, Ўзбекистон ва бошқа мамлакатларда озиқ-овқат хавфсизлигини таʼминлаш, қишлоқларда камбағалликни камайтириш, ўрмонларни барқарор бошқариш, чўлланишга қарши курашиш ва экотизимларни сақлаб қолишдан иборат.
2007-йилда ташкил этилган ФАО-Туркиянинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги бўйича ҳамкорлик дастурининг (ППФТ) биринчи босқичи умумий қиймати 10 миллион АҚШ доллари миқдоридаги мақсадли жамғарма маблағлари ҳисобидан амалга оширилди ва Туркия Республикаси ҳукумати томонидан молиялаштирилди.
2014-йилда Туркия ва ФАО ФТППнинг иккинчи босқичини (биринчиси билан параллел равишда) – ФАО-Туркия ўрмон хўжалиги бўйича ҳамкорлик дастурини (ФТФП) 20 миллион АҚШ доллари миқдоридаги қўшимча ҳисса билан бошлади. Натижада Туркиянинг умумий ҳиссаси 30 миллион АҚШ долларини ташкил этди.
