1–4 сентябрь кунлари Владивостокда XI Шарқий иқтисодий форум бўлиб ўтади. Ўзбекистон яна бир бор унинг спорт дастурида иштирок этади, бироқ республиканинг Олис Шарққа бўлган қизиқиши мусобақалар доирасидан анча четга чиқади. Сўнгги йилларда Ўзбекистон ва Приморье ўлкаси ўртасида ишбилармонлик, сайёҳлик, таълим ва гуманитар алоқалар сезиларли даражада фаоллашди, тўғридан-тўғри авиақатновларнинг йўлга қўйилиши эса Владивостокни Самарқанд ва Бухоро билан боғлади.
Ўзбекистон ШИФда биринчи йил иштирок этаётгани йўқ
Ўзбекистон бир неча йилдан бери Шарқий иқтисодий форум тадбирларида иштирок этиб келмоқда. Энг диққатга сазовор йўналишлардан бири спорт соҳасидаги ҳамкорлик — энг аввало, Халқаро Владивосток регатаси бўлди.
Ўзбекистонлик спортчилар регатада ҳали 2023 йилдаёқ иштирок этишган. 2024 йилда Ўзбекистон вакиллари Хитой, Куба ва Қозоғистон спортчилари билан бир қаторда мусобақа совриндорлари қаторидан жой олдилар.
2025 йилда Ўзбекистон яна бир бор Халқаро Владивосток регатаси иштирокчилари қаторига кирди. Ўшанда мусобақанинг бош соврини учун 10 та мамлакат, жумладан Ўзбекистон, Қозоғистон, Беларусь, Хитой, Куба, Эрон, Покистон ва Арманистон спортчилари кураш олиб боришган эди.
Шундай қилиб, ўзбекистонлик спортчиларнинг Владивостокдаги иштироки аллақачон форум халқаро дастурининг мунтазам элементига айланиб бўлган.
2026 йилда нималар ўзгаради
Бу йил Ўзбекистон яна ШИФ спорт дастури иштирокчилари бўлган мамлакатлар қаторига киритилди.
Тайёргарлик ташкилотчиларининг маълумотларига кўра, форумнинг спорт тадбирлари олти мамлакатдан — Россия, Беларусь, Ўзбекистон, Қозоғистон, Хитой ва КХДРдан 3 мингга яқин спортчини бирлаштиради. Елкаканли ва эшкак эшиш мусобақалари марказий воқеага айланади.
Ўзбекистонлик спортчилар Халқаро Владивосток регатасида иштирок этадилар. Унинг дастуридан яккалик, жуфтлик ва тўртлик қайиқларда қирғоқбўйи эшкак эшиш, шунингдек, индор-эшкак эшиш бўйича мусобақалар ўрин олган.
ШИФ-2026 спорт дастурига, шунингдек, халқаро елканли мусобақалар, «Олис Шарқ кубоги», «Росконгресс кубоги», «Елканлар паради» ва оммавий енгил атлетика югуриш мусобақалари киради.
Яъни, Ўзбекистон учун ШИФ нафақат иқтисодий, балки халқаро спорт ва гуманитар алоқалар учун ҳам муҳим майдон бўлиб қолмоқда.
Нима учун Приморье Ўзбекистоннинг муҳим ҳамкорига айланмоқда
Ўзбекистон ва Приморье ўлкаси ўртасидаги алоқалар сўнгги йилларда сезиларли даражада кенгаймоқда.
2025 йил июль ойида Ўзбекистоннинг элчи Ботиржон Асадов бошчилигидаги делегацияси Приморье ўлкаси Савдо-саноат палатисига ташриф буюрди. Учрашувда товар айланмасини ошириш, қўшма инвестиция лойиҳалари ва улгуржи-тақсимлаш марказларини ташкил этиш истиқболлари муҳокама қилинди. Алоҳида равишда томонлар янги логистика йўналишлари ва молиявий ҳисоб-китоб механизмларини излаш ҳақида гаплашдилар.
Приморье томони ҳам Ўзбекистоннинг Олис Шарқ учун аҳамиятини ва иқтисодий алоқаларни кенгайтириш истиқболларини таъкидлади. Ҳамкорлик йўналишлари қаторида савдо, инвестициялар, кичик ва ўрта бизнес, меҳнат миграцияси ҳамда маданий-маърифий алмашинувлар тилга олинди.
Ҳамкорлик туризм соҳасида ҳам ривожланмоқда. 2025 йилда Приморье ўлкаси тадбиркорлари Ўзбекистонга ташриф буюриб, Тошкент, Самарқанд ва Бухоро корхоналарида бўлишди ва ўзаро савдо масалалари бўйича музокаралар ўтказишди.
Бундан ташқари, томонлар 2025–2026 йилларга мўлжалланган Ўзбекистон ва Приморье ўртасида сайёҳлар оқимини ошириш дастурини ривожлантиришга келишиб олдилар.
Владивосток Ўзбекистонга яқинроқ бўлди
Ушбу ҳамкорликнинг энг яққол натижаларидан бири тўғридан-тўғри авиақатновнинг ривожланиши бўлди.
2025 йил 23 июнь куни Centrum Air илк бор Самарқанд — Владивосток йўналиши бўйича тўғридан-тўғри рейсни амалга оширди. Рейс икки шаҳар ўртасидаги биринчи тўғридан-тўғри ҳаво алоқаси бўлиб, ишбилармонлик, сайёҳлик ва гуманитар сафарлар учун қўшимча йўналиш яратди.
Ўша йилнинг кузида яна бир йўналиш — Владивосток — Бухоро пайдо бўлди. 2025 йил 6 ноябрдан бошлаб шаҳарлар ўртасида тўғридан-тўғри рейслар ҳар ҳафта амалга оширила бошланди.
Бу муносабатларни ривожлантириш учун муҳим омилдир: эндиликда Ўзбекистон ва Олис Шарқ ўртасидаги ҳамкорлик нафақат расмий учрашувлар даражасида мавжуд, балки тўғридан-тўғри транспорт инфратузилмасига ҳам эга бўлмоқда.
Нима учун Владивосток Ўзбекистон учун қизиқарли
Денгизга чиқиш имконияти бўлмаган Ўзбекистон учун Олис Шарқ, энг аввало, Осиё-Тинч океани минтақасига чиқиш дарвозаси сифатида қизиқиш уйғотади.
Владивосток — Россиянинг йирик транспорт ва порт тугунидир. У орқали Россия бозорини Шарқий ва Жануби-Шарқий Осиё мамлакатлари билан боғлайдиган мультимодал йўналишлар ўтади.
Ўзбекистон Қозоғистон, Россия ва Находка ҳамда Владивосток олис шарқий портлари орқали ўтадиган йўналишларни халқаро транспорт коридорларининг вариантларидан бири сифатида аллақачон кўриб чиқмоқда.
Владивостокнинг ўзи ҳам, ўз навбатида, Осиё бозорлари билан фаол ишламоқда. Масалан, Владивосток денгиз савдо порти орқали Хитой, Вьетнам, Япония, Жанубий Корея ва Жануби-Шарқий Осиё мамлакатларидан Россия ва МДҲ мамлакатларига контейнер ташувлари ташкил этилади.
Шу сабабли, Ўзбекистон учун Приморье билан ҳамкорлик бирданига бир нечта йўналишда потенциал аҳамиятга эга бўлиши мумкин: логистика, Россия Олис Шарқи билан савдо қилиш, Осиё бозорларига чиқиш, туризм ва ишбилармонлик алоқалари.
ШИФнинг қайси мавзулари Ўзбекистон учун айниқса қизиқарли
ШИФ-2026 ишбилармонлик дастури бешта асосий йўналишга бирлаштирилган 70 дан ортиқ сессияларни ўз ичига олади: Олис Шарқда ҳаёт ва иш фаолиятини ривожлантириш, хусусий инвестицияларни жалб қилиш, халқаро ҳамкорлик, технологиялар ва логистика.
Ўзбекистон учун улардан бир нечтаси айниқса долзарб бўлиб кўринади.
Логистика ва инфратузилма. Бу энг яққол йўналишлардан биридир: транспорт коридорларини ривожлантириш ва Олис Шарқ инфратузилмасидан фойдаланиш Ўзбекистоннинг Россия ва АТОР (Азиатско-Тихоокеанский регион) мамлакатлари билан савдо қилиш имкониятларини кенгайтириши мумкин.
Халқаро иқтисодий ҳамкорлик. ШИФ анъанавий равишда бизнес ва минтақаларнинг тўғридан-тўғри алоқалари учун майдон яратади. Ўзбекистон учун бу нафақат Россиянинг федерал даражасида, балки бевосита Олис Шарқ минтақаларида ҳам ҳамкорларни излаш имкониятидир.
Инвестициялар ва саноат кооперацияси. 2025 йилда Приморье Савдо-саноат палатиси ва Ўзбекистон томони қўшма инвестиция лойиҳалари ва улгуржи-тақсимлаш инфратузилмасини ривожлантиришни алоҳида муҳокама қилдилар.
Технологиялар ва рақамлаштириш. ШИФ-2026 нинг алоҳида йўналиши бугунги ва келажак технологияларига бағишланган бўлиб, бу Ўзбекистоннинг рақамли иқтисодиёт, технологик тадбиркорлик ва инфратузилмани модернизация қилишга бўлган қизиқишига мос келади.
Туризм. Владивосток — Самарқанд ва Владивосток — Бухоро тўғридан-тўғри рейслари минтақалар ўртасида сайёҳлик алмашинувини ошириш учун амалий асос яратиб бўлди.
ШИФ-2026 миқёси
Шарқий иқтисодий форум Россиянинг Олис Шарқни ривожлантириш, инвестициялар ва халқаро ҳамкорликни муҳокама қилиш бўйича энг йирик майдонларидан бири бўлиб қолмоқда.
Бу йил ишбилармонлик дастури 70 дан ортиқ сессияни ва бешта тематик йўналишни ўз ичига олади.
Форум миқёсини ўтган йилги статистика яхши кўрсатиб турибди: ШИФ-2025 якунларига кўра, 6 триллион 58,2 миллиард рубллик 358 та шартнома имзоланган эди.
Шу сабабли, Ўзбекистон учун форумда иштирок этиш — бу Россия минтақалари, йирик бизнес, инвесторлар ва Осиё мамлакатлари вакиллари бир вақтнинг ўзида учрашадиган майдоннинг бир қисми бўлиш имкониятидир.
Бу Ўзбекистон учун нимани англатади
Ҳозирча Ўзбекистоннинг ШИФ-2026 да иштирок этишининг энг расман тасдиқланган формати спорт дастури бўлиб қолмоқда. Бироқ Приморье ўлкаси билан муносабатларнинг хусусияти шуни кўрсатадики, томонларнинг қизиқиши спортдан анча кенгдир.
Сўнгги икки йил ичида тўғридан-тўғри авиарейслар пайдо бўлди, бизнес алоқалари фаоллашди, сайёҳлик ва гуманитар алмашинувлар ривожланмоқда, инвестиция ва логистика лойиҳалари муҳокама қилинмоқда. Ушбу фонда ШИФ ушбу алоқаларни янада кенгайтириш учун майдонга айланиши мумкин.
Бошқача айтганда, Ўзбекистон учун Владивосток — бу шунчаки Россия харитасининг энг шарқий нуқтаси эмас, балки Марказий Осиё ва Осиё-Тинч океани минтақаси ўртасидаги потенциал транспорт, сайёҳлик ва ишбилармонлик кўпригидир.
