Осиё тараққиёт банки бугун тоза энергетика, аккумуляторлар, электромобиллар ва рақамли технологиялар учун зарур бўлган стратегик аҳамиятга эга минерал ресурслар етказиб бериш занжирларини ривожлантиришда Осиё ва Тинч океани минтақаси мамлакатларини қўллаб-қувватлашга қаратилган янги молиявий механизм ишга туширилганини эълон қилди.
Муҳим минераллардан тортиб қайта ишлаш саноатигача бўлган қиймат занжирларига инвестицияларни ошириш масалалари 3 май куни Самарқандда бўлиб ўтган Осиё тараққиёт банкининг 59-йиллик йиғилиши доирасида ўтказилган семинарда муҳокама қилинди.
Семинарда ОТБнинг муҳим минераллардан қайта ишлаш саноатигача бўлган қиймат занжирлари ташаббуси (CMM) ҳамда яқинда ишга тушириладиган ҳамкорлик молиялаштириш механизми давлат ва хусусий инвестицияларни қазиб олиш, ташиш ва қайта ишлаш соҳаларига жалб этишда қандай ёрдам бериши мумкинлиги намойиш этилди.
Reko Diq кончилик лойиҳаси ва CAREC–ASEAN, Жанубий Осиё ҳамда Тинч океани минтақасидаги бошқа ташаббуслар мисолида аралаш молиялаштириш, рискларни камайтириш воситалари ва стратегик ҳамкорлик орқали барқарор ва масъулиятли қиймат занжирларини яратиш имкониятлари кўрсатилди.
Муҳокамалар давомида минтақавий ҳамкорлик, сиёсат ислоҳотлари, экологик ва ижтимоий стандартларни кучайтириш, маҳаллий жамоалар учун манфаатлар ҳамда циркуляр иқтисодиёт ёндашувлари ҳам кўриб чиқилди.
«Муҳим минерал ресурслар келгуси саноат даврини белгилайди», — деди ОТБ президенти Масато Канда. «Осиё ва Тинч океани минтақаси фақат хомашё манбаи бўлиб қолмаслиги керак. Бу ресурслар иш ўринлари, технологиялар ва қўшимча қиймат ҳам яратиши зарур».
Унинг таъкидлашича, мазкур механизм тезкор ва адолатли ёндашувни кўзда тутади — масъулиятли етказиб бериш занжирларини ҳозирдан шакллантириш орқали ривожланаётган мамлакатларга юқори технологияли ишлаб чиқаришда рақобат қилиш имкони яратилади.
«Муҳим минераллардан ишлаб чиқаришгача» ҳамкорлик молиялаштириш механизми минтақани фақат қазиб олиш босқичидан юқори қўшимча қийматга эга тармоқларга — қайта ишлаш, ишлаб чиқариш ва қайта ишлатишга ўтишини қўллаб-қувватлайди.
Механизм лойиҳаларни тайёрлаш, сиёсатни ислоҳ қилиш ва давлат ҳамда хусусий инвестицияларни жалб этишга хизмат қилади. У икки қисмдан иборат: грантлар ойнаси ва каталитик молиялаштириш ойнаси.
Грантлар ойнаси техник-иқтисодий асослаш, экологик ва ижтимоий баҳолаш, техник ёрдам ва билим алмашиш каби дастлабки босқичларни молиялаштиради. Япония ҳукумати бу мақсадда 20 миллион доллар, Буюк Британия ҳукумати эса 1,6 миллион доллар ажратишини маълум қилди.
Каталитик молиялаштириш ойнаси эса бошқа молиявий шериклар билан ҳамкорликда қўшимча маблағларни жалб қилиш ва рискларни тақсимлашга қаратилган.
Export-Import Bank of Korea ва Korea Trade Insurance Corporation ҳар бири 500 миллион долларлик меморандумлар имзолаб, механизмнинг илк шерикларига айланди.
Мазкур ташаббус ОТБнинг 2025 йилга мўлжалланган стратегиясига асосланади. Банк Ҳиндистонда аккумулятор ишлаб чиқаришни, Монголияда геологик маълумотларни хариталашни, Ўзбекистонда сунъий интеллект орқали металл ишлаб чиқариш ва циркуляр ёндашувларни жорий этишни, Қозоғистонда стратегия ишлаб чиқишни ва Филиппинда ислоҳотлар ўтказишни қўллаб-қувватлаб келмоқда.
Шунингдек, ОТБ ҳамкорлар билан биргаликда муҳим минераллар бўйича маълумотлар базасини яратган. Барча лойиҳалар экологик ва ижтимоий стандартларга қатъий мувофиқ равишда амалга оширилади.
Механизм тоза энергетика ва рақамли технологияларга бўлган талабни қондириш билан бирга янги иш ўринлари яратиш ва инклюзив иқтисодий ўсишни таъминлашга қаратилган.
