2027 йил 1 январдан бошлаб Ўзбекистон аҳолиси халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари мажлисларини бевосита кузатиши мумкин бўлади. Шунингдек, депутатларнинг мансабдор шахслар фаолияти устидан назорат қилиш ваколатлари кенгайтирилади. Янги тартиблар Президент Шавкат Мирзиёевнинг фармонида белгиланган.
Фуқаролар Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари сессияларида кузатувчи сифатида иштирок этиши мумкин бўлади.
Бироқ уларга муҳокамаларда қатнашиш ёки қарорлар қабул қилинишига таъсир кўрсатишга рухсат берилмайди. Аҳоли фақат мажлислар жараёнини кузатиши мумкин.
Фармон билан депутатларнинг маҳаллий ҳокимият органлари фаолияти устидан назорати ҳам кучайтирилади.
Эндиликда ижро органлари раҳбарлари белгиланган муддатларда Кенгашлар олдида шахсан ҳисобот бериши шарт бўлади.
Бундан ташқари, депутатлар ҳар чоракда камида бир марта мажлисларни сайлов округларидаги муаммоларни муҳокама қилишдан бошлайди. Ушбу масалаларни кўриб чиқишда ҳокимлар ва уларнинг ўринбосарлари ҳам иштирок этиши керак.
Агар мансабдор шахслар Кенгаш қарорларини бажармаса ёки ҳисоботларни кечиктирса, депутатлар уларга нисбатан жавобгарлик чораларини кўриш ташаббуси билан чиқиши мумкин.
Жумладан, депутатлар юқори турувчи органларга мансабдор шахсларни интизомий жазога тортиш ёки уларнинг эгаллаб турган лавозимига номувофиқлиги ҳақида тақдимнома киритиш ҳуқуқига эга бўлади. Бундай мурожаатлар мажбурий тартибда кўриб чиқилиши шарт.
Яна бир ўзгариш 2026 йил 1 декабрдан кучга киради. Ушбу санадан бошлаб туман ва шаҳар Кенгашлари ҳужжатлари лойиҳалари ҳуқуқий экспертизадан ўтказилади.
Депутатларнинг бюджет соҳасидаги ваколатлари ҳам кенгайтирилади. 2028 йил учун маҳаллий бюджетларни шакллантиришда уларнинг ташаббусларини амалга ошириш учун харажатларнинг 3–5 фоизи ажратилади. Аниқ улуш ҳудуд тоифасига қараб белгиланади.


