Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази сўрови натижаларига кўра, ишбилармонлик муҳитининг йиғма индекси ижобий зонада қолди. Қишлоқ хўжалиги ва қурилишда баҳоларнинг яхшиланиши саноат ва хизматлар соҳасидаги мўътадилроқ баҳоларнинг таъсирини юмшатди.
2026 йил 12 июнь, Тошкент. Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази республика бўйлаб тадбиркорларнинг ойлик сўровномалари асосида Ўзбекистондаги ишбилармонлик муҳити таҳлили натижаларини тақдим этди.
Олинган маълумотлар асосида бизнес муҳитнинг йиғма кўрсаткичи шакллантирилди, у бизнеснинг жорий ҳолати ва келгуси уч ой бўйича кутилмалари баҳоларини тавсифлайди.
Ўзбекистоннинг йиғма бизнес муҳити динамикаси
Май ойида Бизнес муҳитнинг йиғма индекси 57 пунктни ташкил этди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 4 пунктга пастдир. Пасайишга қарамай, кўрсаткич ижобий диапазонда сақланиб қолмоқда. 50 пунктдан юқори қийматлар ишбилармонлик муҳитида оптимистик баҳоларнинг устунлигига ишорат қилади.
Баҳолашларга кўра, бизнеснинг жорий ҳолати индекси 46 пунктни ташкил этди, бу тадбиркорларнинг жорий вазиятнинг нисбатан вазминроқ баҳосини акс эттиради, кейинги уч ой бўйича кутилмалар индекси эса 67 пунктга етди ва ишбилармонлик оптимизмининг юқори даражасига мос келади.
Сўров натижалари ишбилармонлик фаоллигининг асосий кўрсаткичлари ижобий динамикасига ишора қилмоқда. Тадбиркорларнинг 39 фоизи сўнгги уч ойдаги бизнес ҳолатини “яхши” деб баҳолаган бўлса, 2025 йил май ойида бу кўрсаткич 37 фоизни ташкил этган, бу эса жорий баҳоларнинг ўтган йилнинг шу даврига нисбатан бироз яхшиланганини кўрсатади.
Сўнгги уч ой ичида товарлар ва хизматларга бўлган талабнинг ўсиши ҳақида респондентларнинг 37 фоизи маълум қилган, ишчилар сонининг кўпайиши эса 23 фоиз тадбиркорлар томонидан қайд этилди, бу эса бандликнинг паст динамикасида бозор фаоллигининг сақланиб қолганлигини билдиради.
Бизнес муҳит индексининг тармоқ динамикаси
Тармоқлар кесимида ишбилармонлик муҳити баҳолари қишлоқ хўжалиги ва қурилишда яхшиланди, саноат ва хизматлар соҳасида эса кўрсаткичлар пасайиши кузатилди.
Қишлоқ хўжалигида бизнес муҳитнинг йиғма индекси 70 пунктни ташкил этди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 12 пунктга юқори. Ўтган даврда тармоқда жорий баҳолар ҳам, тадбиркорларнинг келгуси уч ойлик кутилмалари ҳам яхшиланган.
Ижобий динамика ишбилармонлик фаоллигининг асосий кўрсаткичлари бўйича баҳоларнинг ошиши билан бирга кузатилди. Тадбиркорларнинг 47 фоизи сўнгги уч ой ичида вазият яхшиланганини маълум қилган бўлса, респондентларнинг 49 фоизи жорий ҳолатни “яхши” деб баҳолаган, тадбиркорларнинг 28 фоизи ишчилар сони кўпайганини маълум қилган.
Қурилишда Бизнес муҳитнинг йиғма индекси 69 пунктни ташкил этди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 12 пунктга юқори. Соҳада бизнеснинг келгуси уч ой бўйича жорий баҳолари ва кутилмалари ҳам ошди.
Қурилишда ишбилармонлик фаоллигининг асосий кўрсаткичлари бўйича ижобий кайфият сақланиб қолди. Сўнгги уч ой ичида қурилиш компанияларининг деярли ярмида (47 фоиз) вазият яхшиланди, ҳар ўнта корхонадан тўрттасидан кўпроғида (42 фоиз) ишчилар сони кўпайди, тармоқдаги ҳар иккинчи компанияда (51 фоиз) маҳсулотга талабнинг ўсиши қайд этилди.
Ўтган йилги даражага нисбатан пасайишга қарамай, саноатдаги ишбилармонлик муҳити йиғма индекси 46 пунктни ташкил этиб, ўртача мўътадил қийматлар оралиғида қолди. Индекснинг мўътадил кўрсаткичи саноат корхоналари томонидан жорий вазиятни эҳтиёткорона баҳолаш билан боғлиқ.
Ишбилармонлик фаоллиги кўрсаткичларини баҳолаш ҳам саноат секторининг жорий фаоллиги юқори эмаслигига ишора қилмоқда. Хусусан, саноат корхоналарининг 34 фоизи ўз бизнесининг ҳолатини “яхши” деб баҳолаган. Шу билан бирга, беш корхонадан учтаси (61%) яқин уч ой ичида ишчилар сонининг кўпайишини кутмоқда.
Хизматлар тармоғида бизнес муҳитнинг йиғма индекси 56 пунктни ташкил этиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан бироз пасайганига қарамай, ижобий қийматлар оралиғида қолмоқда. Ўзгаришлар асосан қисқа муддатли кутилмаларнинг қайта кўриб чиқилиши билан боғлиқ бўлиб, улар ижобий (61 банд) бўлиб қолмоқда, аммо ўтган йилги даражага нисбатан кам сезиларли.
Хизмат кўрсатиш соҳасида ишбилармонлик фаоллиги кўрсаткичлари ижобий характерини сақлаб қолмоқда. Шу билан бирга, компанияларнинг 74 фоизи келгуси уч ой ичида ривожланиш истиқболлари бўйича оптимизмни билдирган бўлса, хизмат кўрсатиш корхоналарининг 38 фоизи сўнгги уч ой ичида бизнеснинг жорий ҳолати яхшиланганини таъкидлади.
Тадбиркорлик фаолиятидаги тўсиқлар
Сўров натижалари ўз фаолиятида тўсиқларга дуч келаётган тадбиркорлар сони бироз ошганига ишора қилмоқда. Тўсиқлар йўқлигини маълум қилган респондентларнинг улуши жорий йилнинг апрелида 60 фоиздан 57 фоизгача камайди.
Бизнес юритишдаги энг кам тўсиқлар хизматлар ва қишлоқ хўжалиги соҳаларида қайд этилган бўлиб, корхоналарнинг мос равишда 59 фоизи ва 58 фоизи тўсиқлар йўқлигини билдирган. Қурилишда бу кўрсаткич 55 фоизни, саноатда 52 фоизни ташкил этди.
Шу билан бирга, ой давомида солиқ чекловлари ва бошқа молиявий қийинчиликларни қайд этган компаниялар улуши камайди, банк хизматлари, кредитлардан фойдаланиш, фоиз ставкалари ва талабнинг етарли эмаслиги билан боғлиқ айрим масалаларни кўрсатиб ўтган корхоналар улуши эса нисбатан ошди.
Тармоқлар кесимида тўсиқлар таркиби характерли фарқларга эга.
Қишлоқ хўжалигида, энг аввало, кредитлардан фойдаланиш билан боғлиқ тўсиқлар яққол кўзга ташлана бошлаган, шу билан бирга сув таъминоти билан боғлиқ масалалар ҳамон долзарблигича қолмоқда. Саноат ва қурилишда асосий юклама ҳамон солиқ маъмуриятчилиги ва айрим молиявий қийинчиликлар билан боғлиқ бўлса, хизматлар тармоғида солиқ масалалари билан бир қаторда талаб омили ҳам кучайган.
Умуман олганда, тўсиқлар таркиби нисбатан чекланган бўлиб, аксарият корхоналар алоҳида тўсиқларга қарамай, сезиларли чекловларсиз ишлашда давом этмоқда. Шу билан бирга, жорий вазият иқтисодиётнинг аксарият тармоқларида ишбилармонлик фаоллигини янада барқарор ривожлантириш учун салоҳият мавжудлигини кўрсатмоқда.
Иқтисодиёт тармоқларининг рақобатбардошлиги ва инвестицион фаолликни
ўрганиш шўъбаси
