26 апрелдан 29 апрелгача Хивадаги «Ичан-Қалъа» мажмуасида III Халқаро «Лазги» рақс фестивали бўлиб ўтди. Тантанали ёпилиш маросимида фестивалнинг мусобақа дастури ғолибларини тақдирлаш маросими ҳам бўлиб ўтди. Улар ҳақида сўз юритамиз.
Ёпилиш маросимида Хоразм вилояти ҳокими Жўрабек Раҳимов, Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги Халқаро фестиваллар бошқармаси бош директори Фатих Жалолов, Хива шаҳар ҳокими Тимур Давлетов, Халқаро туркий ташкилот «ТУРКСОЙ» бадиий бўлими раҳбари, доктор Арман Нурмахаматули ҳамда халқаро ҳакамлар ҳайъати аъзолари иштирок этди.
Бир неча кун давомида 35 та давлатдан келган рақс жамоалари ва рақс усталари «Ичан-Қалъа» мажмуаси саҳнасида ўз санъатларини намойиш этди. Шу билан бирга ўз номинацияларида энг яхшиси бўлиш учун беллашди.
Бир жойда, бир вақтда тўпланган томошабинлар дунё халқларининг миллий рақсларини кўриш имкониятига эга бўлди. Ҳар бир иштирокчи чиқиши шарқона колорит, миллий анъаналар ва ўз мамлакатларига хос хусусиятларни акс эттирган ёрқин чиқиш сифатида намоён бўлди.
Шу билан бирга, рақсларда турли халқлар маданиятининг ўзаро таъсири ва уйғунлиги яққол кўринди, бу эса санъатнинг бирлаштирувчи кучини яна бир бор тасдиқлайди.
Мусобақа иштирокчиларининг чиқишларини 7 нафар аъзодан иборат халқаро ҳакамлар ҳайъати баҳолади, улардан 6 нафари хориж давлатлари вакиллари (Қозоғистон, Венгрия, Озарбайжон, Монголия, Татаристон, Болгария), 1 нафари эса Ўзбекистон вакили.
Юқори профессионал иштирокчилар орасида ғолибларни аниқлаш ҳакамлар учун қийин бўлди, ҳар бири мукофотга лойиқ эди. Лекин узоқ муҳокамалардан сўнг қарор қабул қилинди.
«Энг яхши рақс» номинациясида Туркиянинг Анқара давлат ижро санъати ансамбли фаол иштирокчи бўлди.
«Энг яхши хореограф» номинациясида Малайзиянинг «Anak seni pendi puteri» рақс жамоасидан Аманду Пол Бин Пананда танлаб олинди.
«Энг яхши ёш рақсчи» унвони Россия Федерациясининг Башқирдистондаги Стерлитамак шаҳридаги «Солнышко» рақс студиясига насиб этди.
Бир неча иштирокчи «Энг ёш рақсчи» номинацияси ғолиблари бўлди — бу Ўзбекистонни вакил қилган Алина Бабешко, Жарас Жолдасбаев, Шахзод Абдусаидов ва Сабрина Шавкатова.
«Мухлислар олқиши» номинациясида Қирғизистондан Гулназ Максудова, Ҳиндистондан Нидҳа Мисра, Япониянинг «Насрин – ўзбек ва форс» ансамбли ва Туркманистон Республикасидан «Дессан» рақс гуруҳи ғолиб бўлди.
Аҳамиятлиси, «Дессан» гуруҳи Хивага биринчи марта эмас келмоқда. 2019 йилда «Рақс сеҳри» фестивалида 1-ўринни олган, 2024 йилда эса II Халқаро «Лазги» фестивалида «Энг яхши рақс гуруҳи» дипломига сазовор бўлган.
Қозоғистон вакили Мурат Каракозга «ТУРКСОЙ» халқаро туркий ташкилотининг махсус ҳайкалчаси ва 1000 АҚШ доллари миқдорида пул мукофоти топширилди.
«Энг яхши якка рақсчи» номинацияси ғолиблари сифатида Шоҳжаҳон Бердибеков, Якутхон Ҳасановa (Ўзбекистон) ва Амина Алиева (Озарбайжон) эътироф этилди.
«Энг яхши рақс жамоаси» номинациясида Беларусь Республикасидан «Крижачок» рақс ансамбли ғолиб бўлди.
«Энг яхши рақс жамоаси» номинациясида Озарбайжон Республикасининг «Сема» ансамбли ғолиб деб топилди, жамоа махсус ҳайкалча, диплом ва 3000 АҚШ доллари миқдорида пул мукофоти билан тақдирланди.
Қозоғистон Республикасининг «Салтанат» рақс ансамбли «Энг яхши саҳна рақс» номинацияси ғолиби бўлди.
Жамоа қўзоқ миллий рақслари «Қиз қуу», «Домбыра-дастан» ҳамда Ўзбекистоннинг заслуженный артисти Чарос-ой Жўрабоева томонидан саҳналаштирилган «Хоразм термалари» хореографик асарини намойиш этди.
«Салтанат» ансамбли бадиий раҳбари Тўлеген Қуанышбек жамоа тарихи ҳақида сўзлаб берди. Ансамбль Қозоғистондаги энг қадимий ва машҳур хореографик жамоалардан бири бўлиб, 1955 йилда Алма-Атада хореограф Лидия Чернышева томонидан ташкил этилган. Репертуарда 150 дан ортиқ рақам мавжуд.
«Энг яхши якка рақсчи» номинациясида Россия Федерациясининг Башқирдистон Республикасидан Карина Калпакова ва Ўзбекистон Республикасидан Нодира Сейджаева биринчи ўринни эгаллади.
«Энг яхши рақс жамоаси» номинациясида Россия Федерациясининг Омск давлат рус фольклор ансамбли ва Қирғизистондан «Шаттик» рақс ансамбли ғолиб бўлди.
Сибирлик қовоқчиларнинг балетмейстер, Россия Федерациясида хизмат кўрсатган артист Зуфар Толбеев томонидан саҳналаштирилган «Коваль ва ковачилар» рақс чиқиши томошабинлар эътиборини тортди ва олқишлар билан кутиб олинди.
Омск жамоаси Хивада чиқиш қилган энг катта ва энг қадимий жамоалардан бири бўлиб, 1950 йилда ташкил этилган.
Қирғизистоннинг «Шаттик» ансамбли эса 1994 йилда Сергей ва Эрика Латыповлар томонидан ташкил этилган нисбатан ёш жамоадир.
«Энг яхши саҳна рақс жамоаси» номинациясида Хитой Халқ Республикаси Пекин рақс академияси ансамбли ғолиб бўлди. Рақс санъати гимнастика ва акробатика элементлари билан уйғун ҳолда намойиш этилди.
«Гран-при» ғолиби сифатида Ўзбекистон вакили Моҳира Жовлиева эътироф этилди. У «Сурнай лазгиси» рақсини ижро этиб, 7000 АҚШ доллари, махсус ҳайкалча ва диплом билан тақдирланди.
Бундан ташқари, фестиваль доирасида фаол иштирокчилар бир қатор қўшимча номинацияларда ҳам тақдирланди.
Лазги — инсонни тўлиқ қамраб оладиган ва ЮНЕСКО томонидан номоддий маданий мерос сифатида тан олинган ноёб рақсдир.
М.ЖАНГИРОВ, фото муаллиф
