Ўзбекистон ва Корея Республикаси қишлоқ хўжалигида сув ресурсларини бошқариш тизимини модернизация қилиш бўйича йирик лойиҳани тайёрламоқда. Сирдарё вилоятининг Боёвут туманида ирригация инфратузилмасини реконструкция қилиш билан бирга, сув ҳаракати ва ундан фойдаланиш устидан рақамли назоратни жорий этиш режалаштирилмоқда.
Лойиҳа Корея Қишлоқ жамоалари корпорацияси (KRC) билан ҳамкорликда Кореянинг расмий ривожланиш ёрдами (ODA) дастури доирасида амалга оширилади. Сув хўжалиги вазирлиги ахборот хизмати раҳбари Шуҳрат Суюновнинг маълум қилишича, грант маблағларининг умумий ҳажми 8 миллион долларни ташкил этади.
48 ойга мўлжалланган лойиҳани 2027–2030 йилларда амалга ошириш режалаштирилган. Унинг асосий вазифаси қишлоқ хўжалигида сув ресурсларидан барқарор ва комплекс фойдаланиш бўйича Бош режани ишлаб чиқиш, шу билан бирга замонавий технологияларни бевосита Боёвут тумани ҳудудида синовдан ўтказишдан иборат.
Лойиҳа каналларни жисмоний реконструкция қилиш билан чекланмайди. Сув ресурсларини ҳисобга олиш ва бошқариш учун рақамли қурилмаларни жорий этиш, шунингдек, гидротехник иншоотларни автоматлаштириш кўзда тутилган. Боёвут туманида олинган ечимларни кейинчалик Ўзбекистоннинг бошқа ҳудудларига ҳам татбиқ этиш режалаштирилмоқда.
Модернизациянинг кейинги босқичида сув хўжалиги инфратузилмасининг ҳолати ҳақидаги маълумотларни бирлаштирувчи ягона рақамли платформа яратилиши мумкин.
Истиқболда ягона тизимга сув омборлари, гидроузеллар, каналлар, насос станциялари, гидропостлар ва мелиоратив кузатув қудуқларидан олинадиган маълумотларни жамлаш имконияти пайдо бўлади. Бу алоҳида объектларни тарқоқ ҳисобга олишдан сув ресурсларини комплекс мониторинг қилишга ўтиш имконини беради.
Сунъий интеллектдан фойдаланиш эса қўшимча имкониятларни очади. Тўпланган маълумотларни таҳлил қилиш орқали бундай тизимлар қишлоқ хўжалигининг сувга бўлган эҳтиёжини прогноз қилиши, сув оқимидаги ўзгаришларни аниқлаши, меъёрдан ортиқ йўқотишларни белгилаши ва гидротехник иншоотлардаги носозликлар ҳақида олдиндан сигнал бериши мумкин.
Сув ресурсларига бўлган юклама ортиб бораётган мамлакат учун бу сув танқислиги оқибатларига қарши курашишдан ресурснинг ўзини аниқ режалаштириш ва самарали бошқаришга ўтишни англатади.
В. Новиков
