Шавкат Мирзиёев 23 март куни Ўзбекистоннинг 2026–2030 йилларга мўлжалланган экологик ривожланиш стратегиясини тақдим этди. Ҳужжат ҳаво ифлосланишини камайтиришдан тортиб миллий ботаник боғлар тармоғини яратиш ва «яшил иқтисодиёт» учун мутахассислар тайёрлашгача бўлган кенг қамровли вазифаларни ўз ичига олади.
Дастурнинг асосий йўналишларидан бири «Тоза ҳаво» лойиҳаси бўлиб, у Ташкент, Навои ва Фергана каби йирик саноат марказларида экологик ҳолатни яхшилашга қаратилган. 2030 йилга қадар зарарли чиқиндилар, айниқса PM2.5 заррачалари миқдорини сезиларли даражада камайтириш режалаштирилган. Бунинг учун корхоналарда автоматик мониторинг станциялари жорий этилиб, ягона геоахборот тизимига уланади. Экологик талабларни бузганлик учун компенсация тўловлари оширилади.
Қурилиш соҳасида ҳам жиддий ўзгаришлар кутилмоқда: материалларни сақлаш бўйича қатъий стандартлар жорий этилади, ҳимоя тўсиқларидан фойдаланиш ва қурилиш майдонларида онлайн-назорат тизими мажбурий бўлади. Шунингдек, пойтахтда қурилиш ишларида «шамол йўлаклари»ни сақлашга алоҳида эътибор қаратилади.
Транспорт соҳасида экологик стикерлар тизими жорий этилади — «қизил», «сариқ» ва «яшил» белгилар. Энди техник кўрик автомобилларнинг чиқинди даражасига боғлиқ бўлади. Шу билан бирга, эски автопарк босқичма-босқич янгиланади ва ёқилғи сифатига қўйиладиган талаблар кучайтирилади.
Муҳокамаларга сабаб бўлган қарорлардан бири — иссиқхона хўжаликларини пойтахтдан жанубий ҳудудларга кўчиришдир. Тадқиқотларга кўра, Сурхандарья вилоятида қуёш нурланиши юқори бўлгани сабабли маҳсулот таннархи деярли икки баравар арзон. Шунингдек, Тошкентда иссиқхоналарда кўмир ва мазутдан фойдаланиш ҳаво сифатини ёмонлаштирмоқда. 2026 йил 1 октябрдан бошлаб пойтахтда янги иссиқхоналар қурилиши чекланади, Шерабадский районда эса 940 гектарли агропарк ташкил этилади.
Стратегияда кўкаламзорлаштириш масаласига ҳам катта ўрин берилган. Пойтахтда 108 гектар ҳудудда Миллий дендрологик парк барпо этилиб, унда 50 минг туп дарахт, сунъий кўл ва сакура боғи яратилади. Умуман олганда, мамлакат бўйлаб 12 та ботаник боғ ва 16 та дендропарк ташкил этиш режалаштирилган. Бу орқали кўкаламзорлаштириш даражасини 14,2 фоиздан 30 фоизгача ошириш кўзда тутилган.
Илмий асосни таъминлаш мақсадида 2026/2027 ўқув йилидан бошлаб «яшил техникумлар» фаолияти йўлга қўйилади ва улар Green University тизимига интеграция қилинади. 2029 йилга бориб бу йўналишда таҳсил олувчилар сони 10 минг нафарга етказилиши режалаштирилган.
Шунингдек, мамлакат ҳудудининг қарийб 70 фоизи деградацияга учраганини инобатга олиб, Green University қошида Марказий Осиёдаги биринчи чўлланишга қарши илмий хаб ташкил этилади. У ерда сунъий йўлдош мониторинги ва 15 та лаборатория тармоғи ёрдамида Приаралье экотизимларини тиклаш ва барқарор «чўл иқтисодиёти» моделларини ривожлантириш бўйича тадқиқотлар олиб борилади.
