Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев урбанизация, шаҳарсозлик ва уй-жой қурилиши соҳасидаги ислоҳотлар самарадорлигини оширишга бағишланган тақдимот билан танишди.
Муҳокама давомида мамлакат аҳолисининг ярмидан кўпи шаҳарларда яшаётгани ва бу кўрсаткич ортиб бораётгани таъкидланди. Шу муносабат билан замонавий шаҳарсозлик режалаштирувини такомиллаштириш, муҳандислик ва транспорт инфратузилмасини ривожлантириш, яшил ҳудудлар ҳамда тарихий-маданий мерос объектларини сақлаш масалалари долзарб аҳамият касб этмоқда.
Бугунги кунда республикадаги 8 минг 604 та аҳоли пунктининг фақат 2 минг 506 таси бош режалар билан қамраб олинган. 2026–2027 йилларда яна 298 та бош режа ишлаб чиқиш режалаштирилган.
Бошқарув самарадорлигини ошириш мақсадида бош режалар ва мастер-режаларни ҳисобга олиш ҳамда рақамлаштиришнинг ягона тизимини яратиш, шаҳарсозлик ҳужжатларининг электрон реестрини шакллантириш таклиф этилди. Реестрга киритилмаган ҳужжатлар юридик кучга эга бўлмайди.
Соҳа учун малакали кадрлар тайёрлашга ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда. Тошкент геодезия ва картография техникумини Урбанистика, геодезия ва кадастр техникумига айлантириш, шунингдек, Тошкент архитектура-қурилиш университетида «Замонавий урбанистика ва агломерацияларни бошқариш» факультетини очиш режалаштирилган.
Яна бир ташаббус сифатида мамлакатнинг барча ҳудудларида урбанистика, архитектура, лойиҳалаштириш ва рақамли технологиялар соҳалари мутахассисларини бирлаштирувчи креатив парклар ташкил этиш таклиф қилинди. Бундай парклар резидентлари учун солиқ имтиёзлари назарда тутилмоқда.
Тақдимотда шаҳарсозлик соҳасидаги қонунбузилишлар учун жавобгарликни кучайтириш чоралари ҳам кўриб чиқилди. Маълумотларга кўра, 2025 йилда ноқонуний қурилиш билан боғлиқ 1 минг 952 та ҳолат аниқланган. Шу муносабат билан молиявий жарималарни ошириш таклиф этилмоқда.
Муҳокаманинг алоҳида қисми кўп қаватли уй-жойларни улушдорлик асосида қуриш масаласига бағишланди. Қурилиш ҳажми ортиши билан бирга қонунбузилишлар сони ҳам кўпайган. Ўтган йили қарийб 3 минг нафар фуқаро 668 миллиард сўм миқдорида зарар кўрган.
Улушдорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш мақсадида улушдорлик асосида қурилиш тўғрисидаги қонун лойиҳаси ишлаб чиқилди. Шунингдек, харидорлар маблағлари ваколатли банкда сақланиб, қурилиш ташкилотига белгиланган мажбуриятлар бажарилгандан кейингина ўтказиладиган эскроу ҳисобварақлари механизмини жорий этиш таклиф қилинмоқда.
Янги тизимнинг муҳим қисми сифатида «Уй-жой» ягона рақамли платформасини ишга тушириш режалаштирилган. Унда қурувчи ташкилотлар, рухсат берувчи ҳужжатлар, қурилиш жараёни, шартномалар ва эскроу ҳисобварақлари ҳақидаги маълумотлар жамланади.
Шунингдек, қурилиш объектларининг ягона идентификатори, ҳудудлар, лойиҳалар ва кўчмас мулк объектларининг рақамли паспортларини жорий этиш таклиф қилинди. Бу қурилишнинг бутун ҳаёт циклини ягона рақамли маконда кузатиб бориш имконини беради.
Тақдимотда уй-жой фондини реновация қилиш масалаларига ҳам алоҳида эътибор қаратилди. Мамлакатда 1991 йилгача қурилган қарийб 17 мингта турар жой мавжуд. Шу муносабат билан реновация ҳудудларини белгилаш, аҳолини кўчириш, товон пуллари тўлаш ва инвесторларнинг мажбуриятларини тартибга солувчи шаҳарсозлик реновацияси тўғрисидаги алоҳида қонун лойиҳаси ишлаб чиқилган.
Йиғилиш якунида давлат раҳбари шаҳарсозлик соҳасидаги кейинги ислоҳотлар аҳоли учун қулай шаҳар муҳитини яратиш, фуқаролар манфаатларини ҳимоя қилиш ва ҳудудларни барқарор ривожлантиришга хизмат қилиши лозимлигини таъкидлади.
