2026 йил 1 февралдан мамлакатимизда болаларни ҳимоя қилишга қаратилган янги механизм — профессионал тутинган оила хизмати ишга туширилади. Бу тизим зўравонлик оқибатида оиласидан олинган, ўз ҳаёти ёки соғлиғига таҳдид мавжуд бўлган, шунингдек, ижтимоий жиҳатдан хавфли аҳволда қолган болалар учун мўлжалланган. Мақсад оддий: болани хавфдан тезда олиб чиқиш ва унга вақтинчалик бўлса-да, хавфсиз муҳит яратиш.
Болалик — инсон ҳаётидаги энг нозик давр. Айниқса, уйида хавф, жанжал ёки зўравонлик кўрган бола учун тинчликнинг ўзи катта даво. Шунинг учун янги хизмат болани давлат муассасаларига жойлаштиришни камайтиришга қаратилмоқда. Чунки муассасада тартиб бўлиши мумкин, аммо оила муҳитининг ўрни бошқа: уйдаги оддий кун тартиби, меҳр, суҳбат, эътибор — болага руҳий барқарорлик беради.
Профессионал тутинган оилалар болани фақат қабул қилиб олиш билан чекланмайди. Улар боланинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, психологик ёрдам кўрсатиш, таълимдан узилиб қолмаслик, тиббий кўриклардан ўтказиш, кундалик ҳаётга мослашиш каби муҳим вазифаларни амалга оширади. Бу жараён назоратсиз қолмайди: тегишли идоралар ва мутахассислар иштирокида режа асосида иш олиб борилади. Демак, бу “ихтиёрий меҳр” эмас, масъулият ва талаблар билан қўллаб-қувватланадиган ижтимоий хизматдир.
Янги тизимнинг яна бир аҳамиятли томони — болани муваққат жойлаштириш орқали унинг хавфсизлиги таъминланади, кейин эса келгусидаги тақдири бўйича ҳуқуқий ва ижтимоий чоралар кўрилади. Боланинг барқарор ривожланиши учун зарур шартлар яратилади: ўқиш, тарбия, соғлиқ, руҳий ҳолат ва атроф-муҳит билан муносабат.
Қисқаси, профессионал тутинган оила хизмати болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилишда янги босқичдир. Жамият болани ҳимоя қилса, эртанги кунга ишонч ортади. Энг муҳими, бу ташаббус болани “муаммо” эмас, ҳимояга муҳтож инсон сифатида кўриш маданиятини кучайтиради..
Мирзо Улуғбек тумани
ЮХКМ бош юрисконсулти
Р.О.Ҳомидова
